1- بیماری های ویروسی 

الف) نیوکاسل:

تعريف: 

      نيوكاسل نوعي بيماري ويروسي است كه در گونه هاي مختلف پرندگان اعم از اهلي و وحشي ديده مي شود . از خصوصيات آن ، وجود تنوع در: ميزان واگيري ، مرگ و مير ، نشانه ها و جراحات بيماري مي باشد . 

نشانه هاي بيماري نيوكاسل ناشي از سويه هاي بيماري زاي ضعيف ( لنتوژن) در ماكيان ممكن است خفيف يا بدون علامت باشد و موجب مرگ و مير اندكي شود يا بدون مرگ و مير باشد .

 بيماري نيوكاسل ناشي از سويه هاي بيماري زاي متوسط (مزوژن) در جوجه هاي جوان عوارض تنفسي و در پي آن يا بطور همزمان عوارض عصبي و نيز مرگ و مير ايجاد مي نمايد .

 بروز اين بيماري در مرغهاي تخمگذار با كاهش چشمگير و ناگهاني توليد تخم مرغ همراه با نشانه هاي خفيف يا بدون نشانه مرگ و مير كم يا بدون مرگ و مير مشخص مي گردد . 

سويه هاي بيماري زاي حاد (ولوژن) نيوكاسل در مرغها معمولاً موجب بيماري با دوره كوتاه و نشانه هاي مشخص تنفسي ، اسهال ، فلجي مي شوند و در انتها اغلب پرنده هاي مبتلا مي ميرند. بيماري در اغلب پرندگان وحشي و زينتي به طور واضح ديده نمي شود .

نشانه ها در صورت ظهور ، متفاوت بوده ولي اغلب شامل تنفس با دهان باز ، اسهال و متعاقب آن عوارض عصبي مي باشد . اغلب اوقات مرگ ناگهاني از اولين نشانه هاي بيماري نيوكاسل محسوب مي گردد . عامل بيماري نيوكاسل يك پاراميكزوويروس است .

 قدرت بيماري زايي سويه هاي متعدد و شناخته شده اين ويروس ، بسيار متفاوت است .

 ترشحات حاوي ويروس ، كه از پرندگان مبتلا دفع مي شوند ،موجب آلوده شدن غذا ، آب ، كف كفش ، لباس ، وسايل ، لوازم و محيط مي شود . در صورتي كه پرندگان حساس در معرض هريك از منابع فوق قرار گيرند ، بيماري به آنها منتقل مي گردد . 

ممكن است تخم مرغهاي حاصل از مرغهاي مبتلا ، حاوي ويروس باشند . ويروس واكسنهاي زنده ممكن است به عنوان يك منبع ويروس نيوكاسل عمل نمايند .   

نشانه هاي باليني: 1- شكل تحت حاد بيماري به طور ناگهاني با كسالت و بي اشتهايي خفيف شروع مي شود . معمولاً نشانه هاي تنفسي وجود دارند ولي ممكن است خفيف يا نامشخص باشند .

 ميزان مرگ و مير كم است يا وجود ندارد . گاهي نشانه هاي مربوط به ابتلاي سيستم اعصاب مركزي در چند پرنده ديده مي شود ولي اين نشانه ها غالباً ظاهر نمي گردند . توليد تخم مرغ در طيور تخمگذار ، طي مدت چند روز تقريباً به طور كامل قطع مي شود . تخم مرغهاي توليد شده كيفيت مطلوبي ندارند و ممكن است پوسته آنها نرم ، خشن ويا بدشكل باشد .

 بسته به مرحله اي از توليد كه عفونت بروز مي كند ، ممكن است توليد به آرامي به وضع قبلي باز گردد و يا هيچگاه به وضعيت طبيعي باز نگردد .

2. شكل حاد  متناسب به تمايل ويروس به بافتهاي خاص ، نشانه هاي بيماري متغير است .بسياري از مرغهاي مبتلا ، غالباً دچار تنگي نفس ، اسهال شديد ، تورم بافت ملتحمه چشم و فلجي مي شوند و بالاخره ظرف مدت 2 تا 3 روز مي ميرند . ممكن است بافتهاي اطراف چشم ، متورم و تيره باشند و ترشحات چسبناك در اطراف چشم و بيني مشاهده شوند . برخي از پرندگان كه زنده مي مانند ظرف چند روز نشانه هاي عصبي را بروز مي دهند مانند : لرزش ، پيچش سروگردن ، چرخش ، فلجي و اسپاسم هاي كلونيك .

 ميزان ابتلا و مرگ و مير بالا و تا حدود 100% مي باشد .


  خونريزي پتشي در پيش معده 

تشخيص بيماري  هرچند كه ممكن است براساس تاريخچه ،‌ نشانه ها و جراحات ،‌ در منطقه اي كه بيماري نيوكاسل وجود دارد به آن مشكوك شد ، ولي همواره براي تاييد تشخيص بايد:

1- از روشهاي آزمايشگاهي كمك گرفت.

2 – جداسازي و شناسايي ويروس ( معمولاً توسط تخم مرغ جنين دار) ضروري مي باشد .

 آزمايشهايي كه براي تشخيص اهميت دارند عبارتند از : 

 هماگلوتيناسيون - آزمايش خنثي كردن ويروس - آزمايش خنثي كردن تشيكل پلاك - تلقيح ويروس به ماكيان ايمن و غيرايمن - به كار گرفتن روش آنتي بادي فلورسنت با استفاده از آنتي سرم كونژوگه نيوكاسل 

  كنترل وپيشگيري: ماكيان و بوقلمون را مي توان با واكسيناسيون مناسب عليه بيماري نيوكاسل ايمن كرد . 

درمان بيماري : نيوكاسل درمان ندارد .


   منبع : راهنماي بيماري هاي طيور ، تاليف سي اي وايتمن و اي اي بيكفورد ، ترجمه آقايان دكتر محمد حسين بزرگمهري، دكتر بهرام شجاعدوست، دكتر عليرضا اكبري، دكتر غلامعلي كليدري، دكتر نريمان شيخي، انتشارات سازمان اقتصادي كوثر، چاپ اول، تهران ، 1375


*این مطالب بر گرفته شده از منابع معتبر و دقیق علمی است و عین مطلب درج شده است، پس اگر در مورد کبوتر مستقیما بحث نشده، به من خرده نگیرید. چون که من خواستم در نقل مطالب امانت دار باشم.

* مطالب برای همه طیور به خصوص ماکیان(پرندگان خانگی) است و در آن تحریف وجود ندارد و عین مطلب نقل شده است، پس اگر از پرندگان دیگری چون مرغ و بوقلمون نام برده و مثال زده شد ، دقت کنید که همه از رشته پرندگان اند و درمان تقریبا یکسانی دارند.