1- بیماری های ویروسی

پ) برونشیت:

برونشيت عفوني (Infectious Bronchitis , IB)


برونشيت عفوني يك بيماري ويروسي حاد و بسيار مسري ماكيان مي باشد كه با نشانه هاي تنفسي ( تنفس با دهان باز ، عطسه ؛ سرفه و ترشحات بيني) ، بيماري شديد كليوي در اثر سويه هاي نفروتروپيك و كاهش شديد توليد تخم مرغ مشخص مي شود .
 بيماري برونشيت فقط در ماكيان بروز مي كند . در صورت عدم برخورد قبلي با ويروس ، پرنده در تمام سنين به بيماري حساس است . وقوع بيماري در بسياري از كشورهاي دنيا گزارش شده است و احتمالاً در تمام كشورهاييي كه ماكيان به تعداد خيلي زياد پرورش مي يابند ، وجود دارد .
 برونشيت عفوني توسط يك كورروناويروس ايجاد مي شود . مقاومت اين ويروس در حد متوسطي است و به وسيله بسياري از ضدعفوني كننده هاي متداول از بين مي رود . بيماري برونشيت  از طريق استنشاق قطرات كوچك حاوي ويروس كه از ماكيان عفوني و در حال سرفه دفع مي شوند ، انتقال مي يابد .
 ويروس برونشيت ممكن است تقريباً به مدت 4 هفته در مرغداريهاي آلوده باقي بماند . تعداد كمي ازپرندگان تا چند ماه پس از عفونت ، به صورت حامل و دفع كننده ويروس باقي مي مانند.
 
نشانه هاي باليني
جوجه هاي كم سن
 1 – اين نشانه ها شامل سرفه ، عطسه ، صداهاي تنفسي و ترشحات بيني و چشم مي باشد . اگرچه شدت نشانه ها متفاوت است اما ميزان ابتلا بالاست .
2 – پرندگان مبتلا ، ضعيف و سست بوده ، در نزديكي منبع حرارتي تجمع مي كنند .
3 – مرگ و مير در جوجه هاي جوان معمولاً ناچيز است مگر اين كه بيماري با عامل عفوني ديگري همراه شود . ممكن است سويه هاي كليوي مرگ و مير بالايي ايجاد نمايند .

ماكيان تخمگذار و گوشتي

1 – سرفه ، عطسه و صداهاي تنفسي وجود دارد ، ولي ترشحات بيني و چشم بندرت ديده مي شود .
2 – كاهش مشخصي در توليد تخم مرغ ( تا 50%) به وجود مي آيد . غالباً تخم مرغهايي با پوسته نرم يا بد شكل وجود دارند . گاهي آلبومين تخم مرغ آبكي مي شود . كيفيت پايين تخم مرغ و بد شكلي پوسته ، ممكن است پس از واگيري بيماري برونشيت، به مدت طولاني باقي بماند .


تصوير 1- تصوير تخم مرغ با پوسته نرم وبد شكل

جوجه هايي كه در زير 2 هفتگي به بيماري برونشيت مبتلا شده يا واكنش شديدي نسبت به واكسن برونشيت  از خود نشان داده اند ممكن است هرگز تخمگذاران خوبي نشوند .
 
نشانه هاي كالبد گشايي
مجراي تنفسي ، التهابي خفيف تا متوسط دارد . كيسه هاي هوايي گاهي تورم دارند . تورم شديد كيسه هاي هوايي به صورت ضخيم شدن و كدورت مشخص غشاهاي كيسه هاي هوايي نمايان مي شود و اغلب به اكسوداي زيادي در كيسه هاي هوايي همراه است . ممكن است تورم كيسه هاي هوايي درپرندگان جوان و در حال رشد ، بخصوص در صورت ضعيف بودن پرورش ، به مرگ و مير بالايي منجر مي شود . پرندگان مسن تر معمولاً مقاومت بيشتري دارند .
 

تصوير 2 - پوست تخم مرغ دفورمه در برونشيت عفوني


تصوير 3 -ترشحات چشمي و تورم واحتقان سينوس ها در برونشيت عفوني


 
تصوير 4- تورم بافت برونش


تصوير 5- تصوير ميكروسكوپي مناطق نكروزه در كليه


تصوير 6- نكروز كليه

تشخيص

انجام آزمايشهاي سرمي در دوره حاد و نقاهت بيماري ، ممكن است در نشان دادن پاسخ اختصاصي ايمني بسيار مفيد باشد . چندين روش از جمله خنثي سازي سرم يا ويروس ، اليزا و روش تصحيح شده ممانعت از جمع شدن گلبولهاي قرمز ، براي اين منظور وجود دارند .
 
كنترل و پيشگيري

واكسن هاييي براي پيشگيري از بيماري برونشيت در ماكيان جوان مورد استفاده قرار مي گيرند . اين واكسن ها تنها هنگامي موثرند كه حاوي همان سروتيپ هاي ويروسي موجود در منطقه واكسيناسيون باشند . اگر واكسيناسيون در موردجوجه هايي انجام شود كه داراي ايمني مادري هستند ، بايد حداقل يكبار ديگر تكرار شود . گاهي از واكسنهاي چند گانه برونشيت استفاده مي شود  واكسن برونشيت عفوني اغلب همراه با واكسن نيوكاسل در يك ويال مي باشد .
 
درمان

اگرچه ممكن است آنتي بيوتيكهاي وسيع الطيف مشكلات باكتريايي همراه با بيماري برونشيت را كنترل نمايند ، اما هنوز هيچ درمان موثري براي بيماري برونشيت شناخته نشده است .


منبع :
1 . راهنماي بيماري هاي طيور ، تاليف سي اي وايتمن و اي اي بيكفورد ، ترجمه آقايان دكتر محمد حسين بزرگمهري، دكتر بهرام شجاعدوست، دكتر عليرضا اكبري، دكتر غلامعلي كليدري، دكتر نريمان شيخي، انتشارات سازمان اقتصادي كوثر، چاپ اول، تهران ، 1375

*این مطالب بر گرفته شده از منابع معتبر و دقیق علمی است و عین مطلب درج شده است، پس اگر در مورد کبوتر مستقیما بحث نشده، به من خرده نگیرید. چون که من خواستم در نقل مطالب امانت دار باشم.

* مطالب برای همه طیور به خصوص ماکیان(پرندگان خانگی) است و در آن تحریف وجود ندارد و عین مطلب نقل شده است، پس اگر از پرندگان دیگری چون مرغ و بوقلمون نام برده و مثال زده شد ، دقت کنید که همه از رشته پرندگان اند و درمان ، شناسایی بیمار ، پیشگیری تقریبا یکسانی دارند.